تبریزتریپ

Nazar-Amulet
مسجد سنگی اسنق

مسجد سنگی اسنق (سراب)

آخرین بروزرسانی در پنجشنبه، ۱۶ فروردین ۱۳۹۷

بر روی نقشه

تور سه‌بعدی

در روستای اسنق مسجدی با ستون‌ها و روبنای سنگی و سنگ نبشته‌های زیبا قرار دارد. این مسجد در وسط روستا میان حیاط وسیعی بنا شده است. در داخل مسجد منبر چوبی منبت‌کاری شده شکسته و درهم‌ ریخته‌ای وجود دارد که همزمان با بنای مسجد ساخته شده است. بر روی قطعه‌ای از بازوی آن نام بانی مسجد،‌ صاحب فخرالدین‌محمد قید شده است . آثار باقیمانده از این منبر نشان می‌دهد که چند هنرمند توانا، مدتی دراز صرف ساختن آن کرده‌اند.
اسنه‌ یا اسنق‌ روستای‌ بزرگی‌ است‌ از دهستان‌ آلان‌ براغوش‌ بخش‌ مهربان که‌ در ۱۳ کیلومتری‌ جاده‌ بستان‌ آباد ـ سراب‌ و ۷ کیلومتری ‌شرق‌ مهربان‌ واقع‌ شده‌ است‌. نام‌ اسنه‌ در کتاب‌ «حدودالعالم‌» به اسم‌ «سراو» و میانه‌ یک‌ جا ذکر شده‌، و مؤلف‌ کتاب‌ آن‌ را به‌ داشتن ‌مسجد سنگی‌ مهم‌ متعلق‌ به‌ اوایل‌ قرن‌ هشتم‌، و افسانه‌های‌ متداول‌ بین‌ مردم‌ آن‌ حوالی‌ بسیار ستوده‌ است‌.
مسجد سنگی‌ اسنق‌ در وسط ‌روستا، میان‌ حیاط‌ وسیعی‌ بنا گردیده‌ است‌. کف‌ آن‌ از سطح‌ زمین‌ یک‌ متر بالاتر است‌. مسجد از یک ‌ایوان‌ و یک‌ نمازگاه‌ تشکیل‌ یافته‌ است‌. کف‌ ایوان‌ شکل‌ ذوزنقه‌ دارد، پای‌ دیوارهای‌ شمالی‌ و جنوبی‌ ایوان‌ دو قاعده‌ ذوزنقه ‌محسوب‌ می‌شوند. طول‌ قاعده‌ شمالی‌ ۱۸۰ و طول‌ قاعده‌ جنوبی‌ ۱۶۵ سانتی‌متر است‌.
دو ستون‌ سنگی‌ یکپارچه‌ مارپیچی‌ نیز با سرستون‌ها و پایه‌های‌ حجاری‌ شده‌ بدیع‌، قسمت‌ ایوان‌ را نگه‌ می‌دارد.
نمازگاه‌ یا درون‌ مسجد به‌ شکل‌ مربع‌ مستطیل‌ است‌، طولش‌ ۳۵/۱۰ متر و از شمال‌ به‌ جنوب‌ کشیده‌ شده‌ و عرضش‌ ۸/۸ متر است‌. ضخامت‌ دیوارهای‌ مسجد ۱۱۰ سانتی‌متر است‌ و این‌ ضخامت‌ در پایه‌های‌ سنگی‌ منقش‌ دیوارهای‌ شمالی‌ و جنوبی‌ به‌ خوبی‌ دیده‌ می‌شود. درون‌ مسجد چهار ستون‌ سنگی‌ استوانه‌ای‌ یکپارچه‌ دیده‌ می‌شود که‌ در دو ردیف‌ قرار گرفته‌اند. این‌ ستون‌ها و پایه‌ها و سرستون‌های‌ مقرنس‌ خوش‌ طرحی‌ دارند، طرح‌ پایه‌ها یکنواخت‌ و طرح‌ سرستون‌ها متفاوت‌ و در دو نوع‌ است‌. بلندی‌ هر چهار ستون ‌با پایه‌ و سرستون‌ آنها روی‌ هم‌ برابر و ۱۰/۶ متر است‌. بلندی‌ سرستون‌ها ۶۰ سانتی‌متر، بلندی‌ پایه‌ها نیز ۶۰ سانتی‌متر و بلندی‌ خودستون‌ها ۹۰/۴ متر و محیط‌ آنها ۱۴۵ سانتی‌متراست‌.
ستون‌های‌ مارپیچی‌ ایوان‌ نیز روی‌ هم‌ همین‌ بلندی‌ را دارند، با این‌ تفاوت‌ که‌ بلندی‌ پایه‌های‌ آنها ۷۵ سانتی‌متر و بلندی‌ سرستون‌ها مقرنس‌ آنها ۱۲۰ سانتی‌متر است‌.
نمای‌ بیرونی‌ مسجد همه‌ از سنگ‌های‌ منقش‌ بوده‌ و سقف‌ آن‌ نیز ظاهراً مانند مسجد سنگی‌ ترک‌ میانه‌، پوشش‌ گنبدی‌ داشته‌، که‌ به ‌مرور زمان‌ گنبدها و قسمت‌ مهمی‌ از دیوارهای‌ شمالی‌ و جنوبی‌ و غربی‌ آن‌ فرو ریخته‌ و به‌ جای‌ آنها دیوارهائی‌ از سنگ‌ و گل‌ ساخته‌ شده‌است‌، برای‌ پوشش‌ سقف‌ نیز تیرهای‌ چوبی‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ است‌. اما خوشبختانه‌ دیوار شرقی‌ مسجد که‌ متضمن ‌تاریخ‌ بنا و نام‌ بانی‌ و حجار آن‌ است‌، قسمت‌ مهمی‌ از آن‌ سالم‌ مانده‌ و می‌تواند ابهت‌ و عظمت‌ نخستین‌ بنا را در ذهن‌ بیننده‌ مجسم ‌سازد.
در ورودی‌ و دو پنجره‌ مسجد در این‌ دیوار تعبیه‌ گردیده‌ است‌. مدخل‌ مسجد طاق‌ جناقی‌ دارد، بلندی‌ آن‌ از آستانه‌، ۱۷۳سانتی‌متر و دهنه‌ طاق‌ یا عرض‌ مدخل‌ ۹۰ سانتیمتر است‌ و مجموعه‌ حواشی‌ و حجاری‌های‌ تزئینی‌ به‌ مدخل‌ یا در ورودی‌، دارای‌۱۹/۳ متر بلندی‌ و ۵/۲ متر عرض‌ می‌باشد. در حاشیه‌ بالا عبارت‌ «لا اله‌ اللّه‌، محمّد رسول‌ اللّه‌» و در حاشیه‌ پائین‌تر از آن‌ که‌ جانبین ‌و بالای‌ مدخل‌ را احاطه‌ کرده‌ است‌ حدیثی‌ به‌ مضمون‌: «قال‌ رسول‌ اللّه‌ علیه‌ افضل‌ الصلوه و اکمل‌ التحیات‌، اذا مررتم‌ بریاض‌الجنه ‌فارتعوا. قیل‌ یا رسول‌ الله‌ و ماریاض‌الجنه‌؟قال‌ المساجد و قیل‌ ماالرّتع‌ فیها قال‌: سبحان‌ اللّه‌ و الحمداللّه‌ و لااله‌الااللّه‌ و اللّه‌اکبر و لاحول‌ و لا قوه‌ الاباللّه‌ العلی‌ العظیم‌. اللهم‌ اغفرا للمؤمنین‌ و المؤمنات‌…» حک ‌گردیده‌ است‌ و مضمون‌ کتیبه‌ پائین‌ چنین‌ است‌: «امر بعمارت‌ هذه‌ المسجد فخرالدین‌ محمّدبن‌ رستم‌».
پنجره‌ها طاق‌ ندارد به‌شکل‌ مربع‌ مستطیل‌ هستند. هر دو با هم‌ برابراند،۸۰ سانتی‌متر عرض‌ و ۱۵۶ سانتی‌متر بلندی‌ دارند، یکی‌ دروسط‌ دیوار و دیگری‌ در سمت‌ جنوبی‌ آن‌ تعبیه‌ شده‌ است‌. در بالای‌ هر دو پنجره‌، دو کتبه‌ وجود دارد، کتیبه‌ بالائی‌ پنجره‌ وسطی ‌فارسی‌ بوده‌ و متن‌ آن‌ چنین‌ است‌: «نوشتم‌ بر در مسجد من‌ احوال‌ که‌ تا هر کس‌ که‌ خواند بعد صد سال‌ نبشتم‌ تاریخش‌ بر سنگ‌ کنده ‌زهجرت‌ بود هفتصد سی‌ و سه‌ سال‌» و چند کتیبه‌ دیگر که‌ در کنار و اطراف‌ این‌ کتیبه‌ دیده‌ می‌شود. شیوه‌ نگارش‌ خطوط‌ حجاری ‌شده‌ در کتیبه‌های‌ فارسی‌ تعلیق‌ و خطوط‌ آیات‌ و احادیث‌ حکاکی‌ شده‌ در بالا و حواشی‌ در پنجره‌ها عموماً ثلث‌ برجسته‌ است‌.

منبع: تریپ‌یار

۱. اگر خاطره یا تجربه‌ای درباره این مکان دارید اینجا بهترین جا برای به اشتراک‌گذاری اون هست.

۲. لطفا فقط دیدگاه، خاطره یا تجربیات‌تون در مورد مکان فوق رو اینجا بنویسید. برای تماس با ما یا مشارکت در پروژه به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.