تبریزتریپ

Nazar-Amulet

همین ابتدا یادآوری کنیم که اشتباه آدرس دادن یک باور مطلقا نادرست در مورد مردم تبریز است. کافیست از هر کسی که در ۱۰ سال گذشته به تبریز مسافرتی داشته در این‌باره بپرسید تا ادعای ما را تایید کند. حتی افراد بسیاری به شما خواهند گفت که شخص آدرس‌دهنده کار خودش را ول کرده و مسافر و میهمان را تا محل مورد نظرش همراهی کرده است. این کار بیشتر به فرهنگ تبریز می‌خورد تا شایعه‌ها و باورهای نادرست غیر از این.

در این نوشته تلاش می‌کنیم دلایل و چرایی این شایعه را بررسی کنیم و در جهت از بین بردن آن قدمی برداریم. قدمی برای جلوگیری از گم‌شدن شما در سفرتان به تبریز.

شاید باورش برایتان سخت باشد ولی زبان مردم تبریز ترکی‌ست

نکته مهم این است که مردم تبریز و آذربایجان به زبان ترکی سخن می‌گویند و انتظار اینکه چون زبان رسمی کشور فارسی‌ست همه‌ی مردم موظفند به منِ میهمان به فارسی پاسخ بدند همانقدر نادرست هست که به فرانسه بروید و انتظار داشته باشید همه‌ی مردم فرانسه به زبان انگلیسی با شما حرف بزنند چون زبان بین‌المللی انگلیسی‌ست. زبان هر منطقه‌ای با ارزش است و طبیعی‌ست که مردم آن منطقه تنها به زبان خودشان مسلط باشند نه زبان دیگری.

با در نظر گرفتن این نکته، شروع مکالمه‌ی شما می‌تواند با این جمله شروع شود: «می‌تونید فارسی صحبت کنید؟» و در صورتی که با جواب مثبت مواجه شدید سوال بعدی‌تان که همان پرسیدن آدرس هست رو بپرسید. جواب منفی؟ نفر بعدی. بالاخره یکی از سه میلیون جمعیت تبریز می‌تواند شما را راهنمایی کند.

انتظار احترام تنها با احترام متقابل ممکن است

همچنین اصلی که همواره در پروسه‌ی پرسیدن آدرس فراموش می‌شود این است که شما بعنوان پرسشگر آدرس به شخص پاسخو نیاز دارید نه شخص پاسخگو به شما. نشستن در خودرو و صدا کردن عابر برای اینکه مسیر خودش را ول کند و به پیش شما بیاید چندان کار محترمانه‌ای نیست و احتمال اینکه آن عابر با گفتن عبارت بلد نیستم یا در حالت بدتر با آدرس اشتباه دادن خطای شما را یادآوری کند بالا می‌رود. نه در تبریز بلکه در هر شهر دیگری.

بپذیرید که آدرس دادن در تبریز سخت است!

تبریز شهری به قدمت عصر آهن است و بافت بخش زیادی از آن سنتی باقی مانده است. برای جابه‌جایی از جایی به جای دیگر خصوصا در بخش سنتی تبریز هزار و یک راه وجود دارد که ممکن است در جایی اشتباه بپیچید و سر از ناکجاآباد دربیاورید. باور کنید این تقصیر مردم تبریز نیست.
جدا از آن بزرگترین مشکل آدرس دادن در تبریز نه از شیطنت مردم آن که از دوگانگی و گاها چندگانگی اسامی محل‌های آن نشات می‌گیرد. مردم تبریز اسامی ترکی اصلی مکان‌ها را به کار می‌برند حال آنکه شما در روی نقشه اسامی فارسی جدید آن را می‌بینید و می‌خوانید یعنی چهار مرحله از حقیقت مطلب دور هستید.
طبیعی‌ست که وقتی شما را از خیابان شهناز (یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های تبریز) راهنمایی می‌کنند روی جی‌پی‌اس با خطا مواجه می‌شوید چون اسم جدید آن خیابان شریعتی‌ست. یا میدان قطب که در حقیقت میدان گرگ نام دارد و مردم تبریز هم آن را «قورد میدانی» خطاب می‌کنند. از این مثال‌ها صدها مورد دیگر می‌توانم بگویم. از فلکه دانشگاه (میدان جانبازان) بگیرید تا چای‌کنار (علامه طباطبایی) و آبرسان (۷ تیر). شاید حالا خواندن راهنمای اسامی دوگانه خیابان‌ها و محله‌های تبریز خالی از لطف نباشد.

در این مورد واقعا کاری از دست کسی برنمی‌آید جز اینکه اسم ترکی محل را که مردم نیز آنجا را با آن اسم می‌شناسند همان ابتدا یاد بگیرید و تا رسیدن به مقصد پیگیری کنید نه اسامیِ من‌درآوردیِ بی‌اصل و نسبی را که یکی در آن‌سر کشور از خودش اختراع کرده باشد بی‌آنکه ربطی به هویت تبریز داشته باشد و طبعا مردم نیز آن اسم را به‌کار نبرند.

با در نظر گرفتن همه‌ی این‌ها، احتمال اینکه کسی شیطنت کند و به شما آدرس اشتباهی بدهد وجود دارد. ولی نه بیشتر از این احتمال در هر شهر و کشور دیگری. برای رفع این احتمال هم می‌توانید بجای یک‌نفر، از دونفر آدرستان را بپرسید. به همین سادگی 🙂

باشد که هر مسافری بدون خطر و بدون حادثه به مقصدش برسد. امیدواریم سفرتان به تبریز هم شاد و بدون‌حادثه و فراموش‌نشدنی و نقل محافل‌تان باشد.

شهر تبریز است و جان قربان جانان می‌کند
سرمه‌ی چشم از غبار کفش مهمان می‌کند

محمدحسین بهجت تبریزی (استاد شهریار)